A. İŞTİRAK NAFAKASI NEDİR?
İştirak nafakasının doğması ve mahkeme tarafından hükmedilebilmesi için bazı temel hukuki şartların bulunması gerekmektedir. Bu şartlar:
1. İştirak nafakası, tedbir nafakasından farklı olarak, boşanma davası sonucunda verilen kararın kesinleşmesiyle yürürlüğe girer. Boşanma davası devam ederken hükmedilen nafaka, tedbir nafakasıdır.
2.Nafakanın temel amacı evlilik birliğinin bozulması nedeniyle müşterek çocukların sosyal ve ekonomik standartlarının sekteye uğramaması amaçlanır. İştirak nafakası reşit olmayan (18 yaşını doldurmamış) bir ortak çocuk lehine hükmedilir.
3. Nafaka ödeme yükümlülüğü, çocuğun velayeti kendisine verilmeyen ebeveyne aittir.
Önemli Not: İştirak nafakası, eşlerin boşanmadaki kusur oranından etkilenmez. Örneğin, boşanmaya tamamen kusurlu olan taraf dahi, velayeti alamadığı çocuğu için iştirak nafakası ödemekle yükümlüdür. Zira bu yükümlülük, anne-baba olmaktan kaynaklanır.
B. İŞTİRAK NAFAKASI NASIL HESAPLANIR? NAFAKA MİKTARI NASIL BELİRLENİR?
İştirak nafakasının miktarını belirlemede, Aile Mahkemeleri hakkaniyet ve çocuğun üstün yararını esas alır. Hukukumuzda kesin bir formül veya tablo bulunmamaktadır. Ancak hesaplamada göz önünde bulundurulan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun yaşı, eğitim seviyesi (okul masrafları), sağlık durumu, sosyal faaliyetleri (spor, sanat kursları) ve barınma giderleri gibi çocuğun temel ihtiyaçları.
2. Velayeti elinde bulunduran ebeveynin ekonomik durumu ve çocuğa sağladığı katkı.
3. Nafaka ödeyecek olan ebeveynin aylık net geliri, sabit giderleri ve toplam mal varlığı.
Mahkeme, tüm bu kriterleri değerlendirerek, çocuğun ihtiyaçları ile ebeveynlerin ödeme güçleri arasında adil bir denge kurar.
C. İŞTİRAK NAFAKASI SÜRELİ MİDİR? NE ZAMAN SONA ERER?
1. Çocuğun Reşit Olması (18 Yaşını Doldurması)
Kural olarak, çocuk 18 yaşını doldurduğu zaman (reşit olduğu anda) iştirak nafakası kendiliğinden sona erer. Bu durumda, herhangi bir mahkeme kararı almaya gerek yoktur.
2. Çocuğun Evlenmesi
Reşit olmasa dahi çocuk evlenirse (istisnai durum) nafaka yükümlülüğü sona erer.
3. Çocuğun Ölümü veya Evlat Edinilmesi
Çocuğun vefatı veya nafaka yükümlüsü olmayan bir üçüncü kişi tarafından evlat edinilmesi durumunda sona erer.
D. REŞİT OLAN ÇOCUĞA NAFAKA BAĞLANABİLİR Mİ? (İştirak Nafakasının Dönüşümü)
Çocuğun 18 yaşını doldurmasıyla iştirak nafakası sona erer, ancak eğitim hayatı devam eden çocuk için hukuki destek devam edebilir. Reşit olan çocuk, eğitimi devam ediyorsa (lise, üniversite veya meslek eğitimi) ve yoksulluğa düşme tehlikesi varsa, kendi adına Aile Mahkemesine başvurarak babasından/annesinden Yardım Nafakası talep edebilir (TMK m. 364). İştirak nafakasının yardım nafakasından farkı; artık alacaklı velayet sahibi ebeveyn değil, bizzat reşit olan öğrenci çocuktur.
E. SONUÇ
İştirak nafakası, çocukların sağlıklı gelişimini ve eğitimlerini sürdürebilmeleri için hayati önem taşır. Nafaka miktarının doğru tespiti, hem velayet sahibi tarafın mağdur olmaması hem de nafaka yükümlüsünün adil bir şekilde katkıda bulunması açısından kritik öneme sahiptir.
Açılacak nafaka davalarında güncel Yargıtay içtihatlarının doğru uygulanması, tarafların mali durumlarının doğru tespit edilmesi ve çocuğun ihtiyaçlarının somut delillerle ortaya konulması gerekmektedir. Hukuki süreçlerinizi etkin yönetmek ve çocuğunuzun hakkını güvence altına almak için alanında uzman bir Aile Hukuku Avukatından profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
İştirak nafakasının doğması ve mahkeme tarafından hükmedilebilmesi için bazı temel hukuki şartların bulunması gerekmektedir. Bu şartlar:
1. İştirak nafakası, tedbir nafakasından farklı olarak, boşanma davası sonucunda verilen kararın kesinleşmesiyle yürürlüğe girer. Boşanma davası devam ederken hükmedilen nafaka, tedbir nafakasıdır.
2.Nafakanın temel amacı evlilik birliğinin bozulması nedeniyle müşterek çocukların sosyal ve ekonomik standartlarının sekteye uğramaması amaçlanır. İştirak nafakası reşit olmayan (18 yaşını doldurmamış) bir ortak çocuk lehine hükmedilir.
3. Nafaka ödeme yükümlülüğü, çocuğun velayeti kendisine verilmeyen ebeveyne aittir.
Önemli Not: İştirak nafakası, eşlerin boşanmadaki kusur oranından etkilenmez. Örneğin, boşanmaya tamamen kusurlu olan taraf dahi, velayeti alamadığı çocuğu için iştirak nafakası ödemekle yükümlüdür. Zira bu yükümlülük, anne-baba olmaktan kaynaklanır.
B. İŞTİRAK NAFAKASI NASIL HESAPLANIR? NAFAKA MİKTARI NASIL BELİRLENİR?
İştirak nafakasının miktarını belirlemede, Aile Mahkemeleri hakkaniyet ve çocuğun üstün yararını esas alır. Hukukumuzda kesin bir formül veya tablo bulunmamaktadır. Ancak hesaplamada göz önünde bulundurulan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun yaşı, eğitim seviyesi (okul masrafları), sağlık durumu, sosyal faaliyetleri (spor, sanat kursları) ve barınma giderleri gibi çocuğun temel ihtiyaçları.
2. Velayeti elinde bulunduran ebeveynin ekonomik durumu ve çocuğa sağladığı katkı.
3. Nafaka ödeyecek olan ebeveynin aylık net geliri, sabit giderleri ve toplam mal varlığı.
Mahkeme, tüm bu kriterleri değerlendirerek, çocuğun ihtiyaçları ile ebeveynlerin ödeme güçleri arasında adil bir denge kurar.
C. İŞTİRAK NAFAKASI SÜRELİ MİDİR? NE ZAMAN SONA ERER?
1. Çocuğun Reşit Olması (18 Yaşını Doldurması)
Kural olarak, çocuk 18 yaşını doldurduğu zaman (reşit olduğu anda) iştirak nafakası kendiliğinden sona erer. Bu durumda, herhangi bir mahkeme kararı almaya gerek yoktur.
2. Çocuğun Evlenmesi
Reşit olmasa dahi çocuk evlenirse (istisnai durum) nafaka yükümlülüğü sona erer.
3. Çocuğun Ölümü veya Evlat Edinilmesi
Çocuğun vefatı veya nafaka yükümlüsü olmayan bir üçüncü kişi tarafından evlat edinilmesi durumunda sona erer.
D. REŞİT OLAN ÇOCUĞA NAFAKA BAĞLANABİLİR Mİ? (İştirak Nafakasının Dönüşümü)
Çocuğun 18 yaşını doldurmasıyla iştirak nafakası sona erer, ancak eğitim hayatı devam eden çocuk için hukuki destek devam edebilir. Reşit olan çocuk, eğitimi devam ediyorsa (lise, üniversite veya meslek eğitimi) ve yoksulluğa düşme tehlikesi varsa, kendi adına Aile Mahkemesine başvurarak babasından/annesinden Yardım Nafakası talep edebilir (TMK m. 364). İştirak nafakasının yardım nafakasından farkı; artık alacaklı velayet sahibi ebeveyn değil, bizzat reşit olan öğrenci çocuktur.
E. SONUÇ
İştirak nafakası, çocukların sağlıklı gelişimini ve eğitimlerini sürdürebilmeleri için hayati önem taşır. Nafaka miktarının doğru tespiti, hem velayet sahibi tarafın mağdur olmaması hem de nafaka yükümlüsünün adil bir şekilde katkıda bulunması açısından kritik öneme sahiptir.
Açılacak nafaka davalarında güncel Yargıtay içtihatlarının doğru uygulanması, tarafların mali durumlarının doğru tespit edilmesi ve çocuğun ihtiyaçlarının somut delillerle ortaya konulması gerekmektedir. Hukuki süreçlerinizi etkin yönetmek ve çocuğunuzun hakkını güvence altına almak için alanında uzman bir Aile Hukuku Avukatından profesyonel destek almanız tavsiye edilir.